Gri Pasaport (Hizmet Pasaportu) Kimlere Verilir?

Gri pasaport, yani hizmet pasaportu, diplomatik veya hususi damgalı pasaport verilemeyen ve resmî görevle yurt dışına gönderilen ya da yurt dışında göreve alınan kişilere verilir. Kimlere verileceği kanunda belirlidir; sıradan yolcular başvuramaz. Aşağıda hak sahiplerini, eş ve çocukların durumunu, başvuru yolunu ve kontrol listesini bulacaksınız.

Kısaca

• Gri pasaport, hizmet damgalı pasaporttur ve resmî görev esasına göre verilir.
• Başvuruyu bireyin kendisi değil, bağlı olduğu makamın yetkili amiri yapar.
• Eş ve belirli şartlardaki çocuklar hak sahibiyle aynı süre geçerli pasaport alabilir.
• Süre görev süresine bağlıdır ve altı aydan az olamaz.
• Vize şartı ülkeye göre değişir; yola çıkmadan gidilecek ülkeyi kontrol edin.

Kuralın özü: Gri pasaport kimlere verilir?

Gri pasaport, resmî adıyla hizmet damgalı pasaporttur. Dayanağı 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14/B maddesidir.

Kurala göre bu pasaport, diplomatik veya hususi damgalı pasaport verilemeyen kişilere verilir. Bu kişiler iki gruptan biridir:

• Hükümetçe, hususi idarelerce veya belediyelerce resmî vazife ile dış memleketlere gönderilenler
• Dış memleketlerde vazifeye alınanlar

Ölçüt, kişinin unvanı değil görevin niteliğidir. Yurt dışına resmî görevle çıkıyor olmanız ve diplomatik ya da hususi pasaport hakkınızın bulunmaması gerekir. Kendi isteğinizle tatile, ziyarete veya özel işe gitmeniz bu pasaporta hak kazandırmaz.

Pasaportu kendiniz seçemezsiniz. Başvuru kişisel değil, kurumsal yoldan yapılır. Kurumunuz görevi bildirir, pasaportu İçişleri Bakanlığı verir. Bu yüzden yalnızca gri pasaport istediğinizi söyleyerek başvuru yapmak sonuç vermez. Görev dayanağı sona erdiğinde pasaportun akıbetini de kurumunuzdan öğrenin.

Eş ve çocuklar: Kimler kapsanır?

Hizmet damgalı pasaport yalnızca görevliye verilmez. Kanun, yakınları için de düzenleme yapar. Ancak yakınların pasaportu hak sahibinin pasaportuna bağlıdır.

Eş

Hizmet damgalı pasaport alanların eşlerine, hak sahibinin pasaportuyla aynı süre geçerli hizmet damgalı pasaport verilir.

Çocuklar

Çocuklar için iki ayrı durum vardır:

• Ergin olmayan veya ergin olsalar da yanlarında yaşayan, evli olmayan, iş sahibi olmayan ve öğrenimi devam eden çocuklara, 25 yaşın tamamlanmasına kadar verilir.
• Ergin olsalar da yanlarında yaşayan, evli olmayan, iş sahibi olmayan ve sağlık kurulu raporuyla sürekli bakıma muhtaç olduğu belgelenen çocuklara, yaş sınırı aranmadan verilir.

Her iki durumda da pasaportun süresi hak sahibininkiyle aynıdır. Çocuk evlenir, işe girer veya öğrenimi biterse şartlar değişir. Böyle bir değişiklikte kurumunuza danışın; yakınlarınızın pasaportunu kendi başınıza kullanmaya devam etmeyin.

Kim verir, ne kadar geçerli olur?

Hizmet damgalı pasaport, talep edenin mensup olduğu makamın yetkili amirinin başvurusu üzerine İçişleri Bakanlığınca verilir. Dayanak kanunun 14/C maddesidir.

Bu şu anlama gelir: Başvuruyu birey değil, bağlı olduğu kurumun yetkili amiri yapar. Evrak akışı kurumda başlar; bireyin tek başına bakanlığa gitmesi beklenmez.

Süre konusunda kural şöyledir: Hizmet damgalı pasaportlar, pasaport sahibinin görev süresine göre İçişleri Bakanlığınca belirlenen süre için düzenlenir. Süre altı aydan az olamaz.

Çıkarılacak sonuçlar:

• Pasaport süresini siz belirlemezsiniz, görev süreniz belirler.
• Görev uzarsa süre de kurum aracılığıyla yeniden değerlendirilir.
• Eş ve çocukların pasaportu hak sahibininkiyle aynı süreyle sınırlıdır.

Görev planınızı yaparken pasaport bitiş tarihini görev takvimiyle karşılaştırın. Süre dolmadan işlem başlatmak için kurumunuzun ilgili birimini erkenden bilgilendirin.

İstisnalar ve sık yapılan hatalar

Gri pasaportla ilgili yanlışlar çoğunlukla sınırda ortaya çıkar. En sık görülenler şunlardır:

• Her kamu çalışanının hakkı olduğunu sanmak. Hak, resmî vazife ile yurt dışına gönderilme veya yurt dışında göreve alınma şartına bağlıdır. Kamuda çalışmak tek başına yeterli değildir.
• Özel seyahatte kullanmak. Pasaport görev için verilir. Tatil ya da özel ziyaret planlıyorsanız kullanım koşullarını kurumunuzdan teyit edin.
• Vize muafiyetini otomatik saymak. Gri pasaport sahiplerine uygulanan vize kuralları ülkeden ülkeye değişir. Gidilecek ülkenin şartını ülke ülke vize bilgisi sayfasından kontrol edin.
• Yakınların süresini ayrı sanmak. Eş ve çocukların pasaportu hak sahibininkiyle aynı süre geçerlidir.
• Çocuğun durum değişikliğini bildirmemek. Evlilik, iş sahibi olma veya öğrenimin bitmesi şartları etkiler.

Yukarıdakilerin dışında kalan özel durumlar için kurumunuzun pasaport birimine ve yetkili makama başvurun. Rakam ya da süre uydurmayın; yazılı teyit alın.

Adım adım: Başvuru nasıl ilerler?

Süreç kurumdan başlar. Aşağıdaki sıra, kanundaki yetki düzenine dayanan genel bir yol haritasıdır; ayrıntılı evrak listesini kurumunuz bildirir.

1. Hakkınızı doğrulayın. Görevinizin resmî vazife niteliğinde olduğunu ve diplomatik ya da hususi pasaport hakkınızın bulunmadığını kurumunuzdan öğrenin.
2. Yetkili amire bildirin. Başvuru, mensup olduğunuz makamın yetkili amiri tarafından yapılır. Görev tarihlerini ve ülkeyi net iletin.
3. Yakınlarınızı belirtin. Eş ve çocuklar için pasaport gerekiyorsa, çocukların yaş, medeni durum, iş ve öğrenim bilgilerini hazırlayın. Sağlık kurulu raporu gereken durumlarda raporu ekleyin.
4. İçişleri Bakanlığı sonucunu bekleyin. Pasaport bu makamca verilir; işlem süresi için kurumunuzdan bilgi alın.
5. Pasaport süresini kontrol edin. Görev süreniz ve belge süresi uyuşmalı.
6. Vize durumunu araştırın. Gidilecek ülke için gri pasaport şartını öğrenin ve gerekirse randevu alın.

Adımları görev tarihinden çok önce başlatın. Son güne bırakılan başvuru, uçuş ve randevu planını bozar.

Yola çıkmadan kontrol listesi

Sınırda geri çevrilmemek için çıkıştan önce şunları gözden geçirin:

• Pasaportun türü hizmet damgalı mı ve görevinize uygun mu?
• Geçerlilik süresi görev süresini karşılıyor mu?
• Eş ve çocukların pasaportları hak sahibininkiyle aynı sürede mi?
• Gidilecek ülke için vize şartı öğrenildi mi? Ülke ülke vize bilgisi sayfasında ülkenizi arayın.
• Görevlendirme yazısı ve kurum belgeleri yanınızda mı?
• Çocuk için öğrenim ya da sağlık raporu belgeleri hazır mı?
• Uçuş öncesi çevrimiçi işlemleri yapabiliyor musunuz? Online check-in nasıl yapılır yazısındaki adımlar işinizi kolaylaştırır.

Gri pasaport özel seyahatte Schengen gibi vize rejimlerinde farklı işlemi gerektirebilir. Genel Schengen kurallarını merak ediyorsanız Schengen güvenilir kişi formülü yazısına da bakabilirsiniz. Havayolunuzun güncel kuralını kontrol edin; belge sorunlarında sınırda yapılabilecek bir şey çoğu zaman kalmaz.

Sık sorulan sorular

Gri pasaport kimlere verilir?

Diplomatik veya hususi damgalı pasaport verilemeyen kişilere verilir. Bunlar Hükümetçe, hususi idarelerce veya belediyelerce resmî vazife ile yurt dışına gönderilenler ya da yurt dışında göreve alınanlardır. Dayanak 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14/B maddesidir.

Gri pasaport ile hizmet pasaportu aynı şey mi?

Evet. Gri pasaport, hizmet damgalı pasaportun halk arasındaki adıdır. Kanundaki resmî ifade hizmet damgalı pasaporttur.

Gri pasaport için kim başvurur?

Başvuruyu kişi değil, mensup olduğu makamın yetkili amiri yapar. Pasaportu İçişleri Bakanlığı verir. Bu nedenle işlem kurumunuz üzerinden başlar.

Gri pasaport sahibinin eşi ve çocukları da alabilir mi?

Evet. Eşe, hak sahibiyle aynı süre geçerli hizmet damgalı pasaport verilir. Çocuklar için evli olmama, iş sahibi olmama ve öğrenimin devamı gibi şartlarla 25 yaşa kadar verilir. Sağlık kurulu raporuyla sürekli bakıma muhtaç çocuklarda yaş sınırı aranmaz.

Gri pasaport ne kadar süre geçerlidir?

Süre görev süresine göre İçişleri Bakanlığınca belirlenir ve altı aydan az olamaz. Eş ve çocukların pasaportu hak sahibininkiyle aynı süre geçerlidir.

Gri pasaportla her ülkeye vizesiz gidilir mi?

Hayır, bunu otomatik saymayın. Vize kuralı ülkeye göre değişir. Gidilecek ülkenin şartını vize sayfasından ve ilgili kurumdan kontrol edin.

Kaynaklar

• 5682 sayılı Pasaport Kanunu — mevzuat.gov.tr